Houdbaarheidsdatum, verspilde moeite?
Toine Timmermans

Toine Timmermans

Programmamanager duurzame voedselketens, Wageningen University & Research

438 keer bekeken

 reacties

Voedselverspilling, het woord zegt het al: het is zonde en in veel gevallen onnodig. We verspillen jaarlijks veel voedsel, in de hele keten gooien we in Nederland jaarlijks tussen de 1,9 en 2,6 miljard kilo weg. De THT-datum lijkt daarvan een grote boosdoener, en staat dan ook hoog op de agenda van de politieke partijen. Kunnen we die niet beter afschaffen, is een veelgehoord geluid. Toine Timmermans vertelt ons welke wijzigingen al zijn doorgevoerd en wat het effect daarvan was.

In januari 2013 publiceerden we vanuit Wageningen Food & Biobased Research het rapport “Houdbaarheid, verspilde moeite?”, waarin de wetgevingsaspecten en praktijken rondom het gebruik van houdbaarheidsdata werden beschreven. In die studie komen we tot de inschatting dat circa 15% van de verspilling van voedsel bij huishoudens de houdbaarheidsdatum als belangrijkste oorzaak kent.

Nieuwe afspraken zijn al doorgevoerd

In diezelfde periode stuurde de toenmalig staatssecretaris Sharon Dijksma van Economische Zaken een brief naar de Kamer als reactie op de motie van El Fassad (GroenLinks) en op de Kamervragen van Van Veldhoven (D66) over diezelfde houdbaarheidsdata. De gedane toezeggingen uit die brief zijn uitgevoerd. Zo is er een protocol voor bedrijven gemaakt over goed gebruik van de houdbaarheidsdata. Het Voedingscentrum heeft extra campagnes opgezet met communicatie en voorlichting richting consumenten. Ook heeft Nederland samen met Zweden ingezet op het uitbreiden van de Europese lijst met producten die uitgezonderd zijn van het gebruik van een THT-datum zoals pasta en rijst (omdat deze lang houdbaar zijn en van goede kwaliteit blijven).

Gemiddeld gooit 16% van de mensen producten direct na het verstrijken van de THT-datum weg, terwijl dat niet nodig is

Met name bij het gebruik van de THT-datum valt er veel winst te behalen als het gaat om voedselverspilling. Brancheorganisaties CBL, FNLI en NZO werken samen om veranderingen op het gebied van de THT-datum door te voeren. Tijdens de Voedseltop op 26 januari 2017 is de Green Deal “Over de datum?” getekend. Hierin maken partijen afspraken om hun inspanningen te vergroten. Zo is er afgesproken dat bedrijven voortaan houdbaarheidsdata op dezelfde manier gebruiken en ook geen onnodig gebruik ervan maken. Bovendien mag de periode dat iets houdbaar is niet korter worden vastgesteld dan nodig. Consumenten zullen voorlichting krijgen over de THT- en de TGT-datum en hoe ze de producten het beste kunnen bewaren.

Hebben deze acties effect gehad?

De totale hoeveelheid voedselverspilling in de Nederlandse agrifoodketen bedroeg in 2014 tussen de 1,9 en 2,6 miljard kilo. Ongeveer een derde van het verspilde voedsel is afkomstig van de consument: 800 miljoen kilo, omgerekend zo’n 47 kilo per persoon per jaar. Die hoeveelheid is al sinds 2009 min of meer constant. Uit de Eurobarometer blijkt dat slechts 38% van de consumenten exact het verschil kent tussen tenminste houdbaar tot (THT, een kwaliteitsgarantie voor lang houdbare producten) en te gebruiken tot (TGT, een advies voor veilig gebruik van versproducten). Gemiddeld gooit 16% van de mensen producten direct na het verstrijken van de THT-datum weg, terwijl dat niet nodig is.

Werd de THT vervangen door de uitdrukking lang houdbaar, dan gooiden de deelnemers significant minder weg dan met een THT-datum op de verpakking

Recent door ons uitgevoerd indicatief onderzoek met 86 consumenten laat zien dat deze acties perspectief hebben. Werd de uitdrukking tenminste houdbaar tot (THT) op houdbare producten als rijst en pasta vervangen door de uitdrukking 'lang houdbaar', dan gooiden de deelnemers significant minder weg dan met een THT-datum op de verpakking. De definitieve uitkomsten worden binnenkort gepubliceerd. Volgens berekeningen van het Voedingscentrum kan een goede interpretatie van houdbaarheidsdata op verpakkingen naar schatting 238 miljoen kilo (14 kilo per persoon) per jaar aan voedselverspilling voorkomen.

We kunnen concluderen dat de hoeveelheid verspilling nog niet echt afneemt, maar de houding en zeker de kennis rond verspilling van voedsel en specifiek houdbaarheidsdata wel positief is toegenomen. Er is dus hoop! Gedragsverandering vergt nu eenmaal altijd een lange adem, denk ook aan onderwerpen als roken en energie- en waterbesparing.

Het gesprek