Vertical farming is allang geen toekomstmuziek meer

786 keer bekeken

 reacties

Hoe ziet de stad eruit als vertical farming optimaal zijn intreden heeft gedaan? Kijken we dan vanuit ons appartement van tien hoog tegen de koeien aan? Wordt de stad ‘s avonds verlicht door de kantoorgebouwen waarin de kroppen sla groeien? Zijn leegstaande kantoorpanden de boerderijen van 2030?

Momenteel heeft vertical farming in Nederland vooral een plek in de stad als belevingseconomie, zegt Jan Willem van der Schans. Van der Schans is onderzoeker aan Wageningen Economic Research (het voormalige LandbouwEconomisch Instituut) en pleitbezorger van stadslandbouw en korte ketens. Hij deelt met ons zijn perspectief op de toekomst van verticale landbouw. “De wereldsteden gaan zichzelf voeden”, zei hij eerder in de aflevering Boer zoekt voedselflat van het televisieprogramma Tegenlicht. Verticale landbouw kan volgens hem in de toekomst worden ingezet in de voedseleconomie, in de kenniseconomie en de belevingseconomie.

Verticale landbouw biedt een uitkomst voor verschillende problemen over de hele wereld

Een ervaring op het dak

Een voorbeeld van die laatste is het Amsterdamse hotel Amstelkwartier. Dit hotel is erop gebouwd om zo duurzaam mogelijk te kunnen opereren. Bovenop het hoge gebouw staat een grote verticale kas, het restaurant van het hotel haalt er de benodigde groenten. Dit is leuk voor de hotelgasten, maar voor het hotel zelf is het geen onderdeel van de hoofdinkomsten. 

Wordt de stad ‘s avonds verlicht  door de kantoorgebouwen waarin de kroppen sla groeien?

Wordt de stad ‘s avonds verlicht  door de kantoorgebouwen waarin de kroppen sla groeien? New Yorkse architect Mario Gandelsonas wil een reeks kassen bouwen in Des Moines, de hoofdstad van de Amerikaanse staat Iowa. (Foto: Special to The Register)

Qua voedseleconomie kan verticale landbouw in de toekomst, en die is waarschijnlijk dichterbij dan 2030, vooral worden ingezet om kwetsbare gewassen te telen. Dat gebeurt dan aan de rand van de stad of in de stad. “Daar wordt datgene verbouwd wat maximaal voordeel heeft van een zeer korte keten, zoals kwetsbare bladgewassen, zacht fruit en kruiden. Het is het beste als dat zo dicht mogelijk bij de eindconsument gebeurt”, legt Van der Schans uit.

Verschillende gebieden

Verticale landbouw biedt een uitkomst voor verschillende problemen over de hele wereld.

In Rusland bijvoorbeeld, zijn de aanvoerlijnen lang, moet veel geïmporteerd voedsel weggegooid worden. Door een kas op het dak van de supermarkt kan deze toch met verse groenten bevoorraad worden.

In Japan vertrouwt men de groenten uit volle grond niet, vanwege de kernramp van Fukushima. Op deze manier schoon kunnen telen, is dan een oplossing.

In de Verenigde Staten is er eveneens een logistiek probleem. Verse distributie in de stad is daar moeilijk, omdat de stad erg druk is. In steden als New York is het praktisch niet te doen om met vrachtwagens de binnenstad in te komen. Verticale landbouw ín de stad zou dat probleem op kunnen lossen.

Voor Nederland is het veel interessanter om wat dit betreft deel te nemen aan de kenniseconomie

Nederland voorop

Nederland heeft het in principe niet nodig als oplossing, zo legt ook Jasper den Besten uit in 'Voedselproductie in de stad'. De universiteit van Wageningen heeft berekend dat het nog niet uitkomt. Reguliere groenten als sla leveren niet genoeg op om het te kunnen bekostigen. “Voor Nederland is het veel interessanter om wat dit betreft deel te nemen aan de kenniseconomie”, meent Van der Schans. “We zijn marktleider in de tuinbouw en dat willen we graag blijven, we zijn ver in het onderzoek naar innovatieve mogelijkheden en daar zijn ze in het buitenland ook in geïnteresseerd. Op die manier kunnen we onze positie behouden.”

De drie basics: licht, water en voedingsstoffen

Er wordt wel gezegd dat door verticale landbouw je op elke plek op aarde verse groenten kunt telen, het gaat immers om een volledige gecontroleerde teelt in gesloten ruimten. Maar Van der Schans plaatst daar een kanttekening bij: “Waar ook rekening mee gehouden dient te worden zijn de drie stromen die je nodig hebt voor tuinbouw: licht (en dus elektriciteit om bij te kunnen lichten), water en voedingsstoffen. Zonder één van deze drie groeit er niks en dat is dus bepalend voor de plek waar je een vertical farm bouwt, want je bent ervan afhankelijk dat deze drie stromen aanwezig zijn.”

In Xochimilco, Mexico City bouwden de Azteken al drijvende tuinen

Bezorgdheid over minder smaak of minder vitamines is niet nodig, want alles is helemaal aan te passen. “Je kunt natuurlijke meststoffen, micronutriënten, toevoegen aan het water. Hoewel gecontroleerde teelten momenteel vaak gebruik maken van nutriënten gebaseerd op chemie of mijnbouw, zijn meer natuurlijke, circulaire oplossingen mogelijk. Het is ook interessant om bijvoorbeeld naar de boerensloot te kijken om eruit te halen wat lekker is en van nature al in het water groeit. Zo ga je op zoek naar smaak en vitamines uit de natuur. Het gaat erom dat er meer mogelijk is.” Buiten de gebaande paden denken, en teruggrijpen op de natuur, noemt ook Jasper den Besten als mogelijk toepassing voor verticale landbouw in Nederland: “Farmaceuten willen gebruik maken van stoffen uit de natuur, net als in de traditionele Chinese geneeskunde.” Met deze manier van verbouwen is het mogelijk om deze medicinale kruiden en gewassen zelf veilig te telen, in plaats van ze te importeren.

De Azteken deden het al

Van der Schans: “Vergis je niet, het valt reuze mee hoe nieuw en high tech telen op water is. In Xochimilco, Mexico City bouwden de Azteken al drijvende tuinen (red.: chinampas). In het meer aan de voet van de berg mondde de rivier uit die ook als riool werd gebruikt. Het water bleek daardoor bijzonder vruchtbaar. Dat was dus ook heel pragmatisch en plaatsgebonden, precies zoals we het nu ook kunnen inzetten.”

Logistieke haken en ogen 

“Bovendien krijg je met verticale landbouw ook te maken met logistieke stromen”, vertelt Van der Schans. “De schaal waarop weten we nog niet. Het kan zijn dat het aan de rand van de stad is, op een grotere productielocatie. Het kan ook zijn dat in de stad ieder voor zich teelt, of op meerdere flats en mensen gewoon toegang kunnen krijgen tot de gewassen. Voor veel mensen verbouwen blijft lastig, want dan moet het ook worden vervoerd.” Zien we dan in de toekomst in de stadsrand kleine lichtgevende dorpen van kassen met meerdere verdiepingen? “Nee, niet met de huidige wetgeving”, zegt Van der Schans. “Buiten de stad mag er niet in de hoogte worden gebouwd, dat past niet bij het beeld dat we hebben van het platteland.”


Woensdag 28 juni 2017 vindt het Vertical Farming-congres plaats. "Growing a large crop yield in a small footprint"

Het gesprek