Waarom zijn we bang voor geteste voedingsstoffen?
Alie de Boer

Alie de Boer

Voedingswetenschapper, Universiteit Maastricht

533 keer bekeken

 reacties

Onlangs werd de discussie over E-nummers weer aangezwengeld door een artikel in NRC. Op Nederland Voedselland vindt de afgelopen weken een gesprek plaats over zoetstoffen, dat zijn ook E-nummers. De veiligheid van deze toevoegingen is in beide discussies een terugkerend thema. Expert en consument lijken hierin lijnrecht tegenover elkaar te staan. Alie de Boer legt ons uit waarom je risicoperceptie als consument anders is. “Als je het gevoel hebt dat je geen controle hebt over het risico, lijk je er angstiger over te worden.”

Lees meer over wat E-nummers zijn en de organisatie die onderzoekt of ze veilig zijn: de EFSA. Of lees dit artikel van Kees de Graaf als je meer wilt weten over wat zoetstoffen zijn. Benieuwd naar wat zoetstoffen voor invloed hebben op je brein? We spraken met neurowetenschapper Paul Smeets.

Mensen met minder kennis van zaken lijken juist een sterke mening te hebben

Waarom er zo veel ophef is over E-nummers? Er worden allerlei redenen aangedragen door voedingsgoeroe’s om geen additieven te eten: kinderen zouden er hyperactief van worden, mensen krijgen hoofdpijn, allerlei beweringen worden gemaakt die niet te staven zijn met wetenschappelijk bewijs. En over die ongefundeerde beweringen maken verschillende experts, zoals een microbiologe en columniste, zich weer druk. Zoals gedragswetenschapper Dr. Reint Jan Renes prachtig beschrijft op zijn blog, lijken mensen met minder kennis van zaken juist een sterke mening te hebben, dat lijkt ook het geval te zijn bij deze hele E-nummerdiscussie.

Als consument schat je risico's anders in

Waarom is die perceptie van risico’s van eten verschillend tussen experts en consumenten? Er blijkt een aantal psychologische factoren mee te spelen bij deze risicoperceptie. Een consument denkt niet alleen aan de technische specificaties van een risico, maar ook aan het gevoel van controle over de blootstelling aan het risico en of het risico een grote ramp tot gevolg heeft[iii]. Als je het gevoel hebt dat je geen controle hebt over het risico, lijk je er angstiger over te worden en al helemaal als je denkt dat het uiteindelijk in een catastrofe eindigt. Daarnaast lijken onnatuurlijke risico’s, bijvoorbeeld pesticiden, nog bedreigender dan natuurlijke risico’s zoals microbiologische contaminaties[iii],[iv]. Naast zulke psychologische factoren blijken ook andere zaken mee te spelen, zoals geslacht (mannen lijken veiligheid belangrijker te vinden dan vrouwen), je sociaal-economische status, je woonomgeving en je ervaring[iii],[v].

Het zien van deze video bleek te leiden tot meer kennis over additieven en meer acceptatie van deze stoffen

Meer kennis, minder angst

Deze risicoperceptie lijkt beïnvloed te kunnen worden door aan een consument meer informatie te geven, zoals Bearth en collega’s deden[vi]. De helft van 185 Zwitserse consumenten kreeg een informatievideo te zien over de wetenschappelijke beoordelingsprocedure van additieven en bijbehorende wet- en regelgeving. Het zien van deze video bleek te leiden tot meer kennis over additieven en meer acceptatie van deze stoffen dan vóór het zien van de video. Meer kennis lijkt in deze studie dan ook te leiden tot minder onbegrip van voedselveiligheidsissues.

Experts moeten meer uitleggen

Dus hoewel de procedures rondom het goedkeuren van voedingsadditieven en andere voedingsproducten al wel transparanter gemaakt worden[ii], moeten we als experts wellicht meer uitleggen over deze procedures voordat de angst van een consument weggenomen kan worden. Eigenlijk moeten we de bange consument dus niet aan het werk zetten, maar alle voedings-, communicatie- en juridische wetenschappers!

Dit artikel werd oorspronkelijk gepubliceerd op de website van Alie de Boer


[i] Verordening (EU) nr. 1333/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2008 inzake levensmiddelenadditieven. Beschikbaar op http://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32008R1333&from=EN.

[ii] European Food Safety Authority. Food additives. Beschikbaar op http://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/food-add....

[iii] Safe Foods. Consumer food risk perceptions. Beschikbaar op http://www.safefoods.nl/en/safefoods/Elearning/Social-Science/1.-Introduction/1.2-Consumer-food-risk-perceptions.htm.

[iv] Tonkin E, Coveney J, Meyer SB, Wilson AM, Webb T (2016). Managing uncertainty about food risks – consumer use of food labelling. Appetite 107:242-252.

[v] Wilcock A, Pun M, Khanona J, Aung M (2004). Consumer attitudes, knowledge and behavior: a review of food safety issues. Trends in Food Science & Technology 15:56-66.

[vi] Bearth A, Cousin ME, Siegrist M (2016). “The dose makes the poison”: Informing consumers about the scientific risk assessment of food additives. Risk Analysis 36:130-144.

Het gesprek