Wat is verantwoord alcohol drinken?

389 keer bekeken

Tachtig procent van de Nederlanders drinkt weleens alcohol. Bijna tien procent van de 18-plussers kampt met problematisch alcoholgebruik. Aan de vooravond van de ondertekening van het Nationaal Preventieakkoord kwamen studenten, docenten en vertegenwoordigers van de wetenschap en van de biersector bij elkaar om in gesprek te gaan over de vraag “Alcohol: gezond, gevaarlijk of gezellig?” Dit zijn de belangrijkste inzichten.

Lees verder voor:

  • Het effect van alcohol op je lichaam
  • De langetermijneffecten van alcohol
  • Is één glas rode wijn gezond?
  • Is wijn of bier gezonder?
  • Onderzoek naar de effecten van alcohol is niet eenduidig
  • Verantwoordelijkheid voor alcoholconsumptie
  • Verleiden tot bewuste keuze
  • De stelling

Het effect van alcohol op je lichaam

Bestaat er zoiets als verantwoord alcoholgebruik? Daarvoor moeten we eerst de effecten van alcohol op je lichaam kennen. Trudy Voortman voedingswetenschapper en epidemioloog bij het Erasmus Universitair Medisch Centrum Rotterdam kan daar meer over vertellen.

Doordat alcohol snel wordt opgenomen in ons bloed merken we de effecten ervan op ons lichaam al vrij snel, binnen tien minuten zit het namelijk in de hersenen. De lever krijgt vervolgens een seintje en binnen anderhalf uur heeft deze de alcohol afgebroken en opgeruimd. De acute effecten zijn bij de meeste mensen wel bekend: uitdroging, ontremming, lagere reactiesnelheid, verminderde motorische controle. Deze worden veroorzaakt door acetaldehyde, een stofje dat wordt aangemaakt wanneer het lichaam alcohol afbreekt. 

De langetermijneffecten van alcohol

De WHO zegt dat 3 miljoen sterfgevallen per jaar te wijten zijn aan alcoholgebruik. Dat is meer dan 5% van alle sterfgevallen. Daarbij is goed om te realiseren dat het niet enkel geldt voor de gebruiker (levercirrose, syndroom van Korsakov, diverse soorten kanker, hart- en bloedvaten), maar ook voor de mensen om hem of haar heen (verkeersongelukken, geweld).

En een beetje alcohol?

Eén glas rode wijn gezond?

Alcohol heeft dus een negatieve invloed. Maar hoe zit het met een beetje alcohol? Via de media horen we positieve geluiden over één glas rode wijn per dag. “We weten over rode wijn dat één glas een verhoogd risico meebrengt voor diverse soorten kanker en leverschade, maar voor hart- en vaatziekten kan het voordelig zijn.” De wetenschap heeft dit paradoxale verhaal aangeduid als de Franse Paradox: de Fransen, die over het algemeen wel van een glaasje rood houden én van voeding met veel verzadigde vetten, hebben relatief weinig hart- en vaatziekten.

Wijn of bier gezonder?

Puur gekeken naar wat gedronken wordt en welke ziekten de drinkers hebben, hebben mensen die wijn drinken een lager risico. Maar, wijndrinkers zijn vooral vrouwen en hoger opgeleiden, dus naast het drinken van wijn kunnen andere hobby’s ook zijn sporten en gezond koken.

Hoe kan de consument het beste worden geholpen?

Onderzoek naar de effecten van alcohol is complex

Dat andere factoren zoals sporten en gezond koken invloed hebben op de uitkomst van een voedingsonderzoek maakt voedingswetenschap ingewikkeld. Onderzoek specifiek naar alcohol is daarnaast extra lastig omdat respondenten wel merken of zij een alcoholvrij biertje hebben gehad of juist een biertje met alcohol. En daarbij, hoelang kun je mensen vragen een bepaald drinkpatroon vol te houden?

Onder de streep is er geen gezondheidswinst bij lage alcoholconsumptie [toevoeging redactie na reactie: ten opzichte van geen alcoholconsumptie], concludeert Voortman. Het advies van de Gezondheidsraad is dan ook om geen alcohol te drinken óf het te houden bij één glas per dag (en niet zeven glazen één keer per week). Meer dan de helft van de Nederlanders drinkt meer dan dat. De vraag is hoe dat kan worden verbetert en wie daarvoor moet zorgen.

Verantwoordelijkheid alcoholconsumptie

Hoe kan de consument het beste geholpen worden? In het Nationaal Preventieakkoord is het voorkomen dat alcoholreclame terechtkomt bij minderjarigen op social media als maatregel opgenomen. Directeur van STIVA Peter de Wolf legt uit wat dat concreet betekent: “We hebben een deal gemaakt met de vier grote social media platforms wereldwijd, Youtube, Snapchat, Facebook en Twitter. De platform zorgen ervoor dat alcoholreclame niet terecht komt bij 18-minners en de alcoholsector koopt geen gesponsorde content op de doelgroep 18- in.”

Verleiden tot de bewuste keuze

De bierbrouwers werken aan het stimuleren van een verantwoordelijke alcoholconsumptie. Cees-Jan Adema, directeur van de Nederlandse Brouwers zegt dat een van de grootste trends in de biersector op dit moment alcoholvrij is, het is een segment dat heel hard groeit. Dat is volgens Adema noodzakelijk. “Als we kijken naar een toekomstbestendige sector dan kunnen we daar zelfs nog extra stappen in maken.” Een hype noemt hij het nog niet, maar “consumenten hebben het omarmd.” 

We kiezen er nu steeds vaker bewust voor

Waar we vroeger kozen voor alcoholvrij vanwege medicijngebruik of nog met de auto moeten rijden, kiezen we er nu steeds vaker bewust voor. Door middel van voorlichting, assortiment en verleiding moet de consument tot de bewuste keuze komen. Dat verleiden is volgens Adema spannend, want het gevoel van betutteling ligt op de loer, zeker bij communicatie vanuit de overheid. Verantwoord omgaan met marketing heeft volgens hem dan ook een grotere kans van slagen. “Bijvoorbeeld door de focus soms juist te verleggen op andere varianten. Iemand in beeld brengen die zegt, ‘neem mij even niet’.”

Hoe reageer jij op de volgende stelling?

Stelling: De prijs van alcoholhoudende dranken moet omhoog, uit de supermark en alleen verkoop bij slijterij

Dit trendcollege werd georganiseerd door HAS Hogeschool. Meer erover lees je hier.

Afbeelding: Still uit Jupiler 0.0 commercial